Vergeten besparingen – De hooikist

Als je isolatie toepast blijft de warmte langer gescheiden van de kou. Dit wetende, kan je veel gas of elektriciteit besparen door je huis te isoleren. Dit is een redelijk ingeburgerd fenomeen. Maar dat je ook tijdens het koken veel gas kan besparen (of eigenlijk minder gas kan verspillen) door een aan de kook gebrachte pan in een hooikist te stoppen, beseffen nog te weinig mensen. Vandaar mijn artikeltje. Doe er jezelf en de wereld voordeel mee.

Hooikist "Het Spaarvarken&quot, 1936
Hooikist “Het Spaarvarken”, 1936

Een hooikist is een geïsoleerd kastje. Eigenlijk zoals je koelkast maar dan zonder koeling. Nu heb ik (nog) geen hooikist, maar ben al wel druk aan het experimenteren met de techniek. Dat kan heel eenvoudig door de pan in een bed onder de deken stoppen. En heb je een jong kind dat vroeg naar bed gaat? Die profiteert dan van het voorverwarmde bed. Neem wel klachten als ‘Mijn bed ruikt naar rijst’ op de koop toe.

Het laatste geslaagde hooikistexperiment was het koken van bieten. Omdat het een tijdje duurt voor de hitte het binnenste van een flinke biet bereikt, laat ik de pan 5 minuten koken alvorens deze de ‘hooikist’ in gaat. Anders koelt het water in de pan weer af door de lage temperatuur van het binnenste van de biet. Je moet geen haast hebben. Het beste is om de bietjes een dag van tevoren te koken. Hoe lang de bieten precies in de hooikist moeten weet ik niet. Ik was ze eigenlijk vergeten en haalde ze er de volgende ochtend uit. Ze bleken toen gaar te zijn. Maar misschien is 2 uur ook al voldoende.

Rijst gaat een stuk sneller. Ik begin het bereiden van de maaltijd altijd met het aan de kook brengen van de rijst, die vervolgens in de hooikist gaat. Daarna groenten snijden, koken, bakken, enz. Als laatste komt de pan met rijst weer tevoorschijn en kan zo op tafel. Ideaal. Het is nauwelijks meer werk, je bespaart een hoop gas. Je hoeft niet telkens op te letten of het nog kookt (of niet overkookt). Dus je gasstel blijft schoon. Je hebt minder gaspitten nodig. Eigenlijk zijn 2 gaspitten meer dan voldoende. Ik zou zeggen: Moet je ook eens proberen.

Update 30 september 2015: Simpel en dagelijks toepasbaar

Sindsdien heb ik diverse andere groenten e.d. geprobeerd. Mits je het goed uitvoert, werkt het gegarandeerd. De inhoud van de pan merkt n.l. geen verschil. De groente tijdens het koken is 100˚ Celsius. Omdat het water borrelt weet je dat het nog kookt en op de juiste temperatuur is. Warmer dan die 100˚ wordt het niet, tenzij het in een snelkookpan zit en nog hetere stoom de groente (sneller) gaart. Zodra de groente aan de kook is gebracht en afhankelijk van de dikte van de groente niet of nog enkele minuten is doorgekookt, kan de pan de geïsoleerde omgeving in. Het idee is dat de temperatuur van de pan nauwelijks daalt. Die 100˚ is niet heilig. 95˚ werkt ook. Het kookproces gaat ongehinderd door. Als de groente niet heel lang hoeft te koken is een simpel fleecedekentje voldoende. Spreidt het dekentje uit, leg eerst een isolerende onderzetter of pannenlap in het midden en zet daar vervolgende de pan op. Sla nu het dekentje aan alle kanten dicht. Je kunt de gebruikelijke kooktijden aanhouden. Bieten, erwten en bonen moeten langer koken, dus langer heet blijven. Gebruik dan bijv. 2 fleecedekens en/of eventueel wat kussens of een dekbed.

Oost-westplaatsing van zonnepanelen

Een traditionele opstelling van zonnepanelen op een plat dak is het plaatsen van panelen op plastic consoles of frames onder een hoek van zo’n 35 graden in de richting van het zuiden. Vanwege de grote hoek is de windkracht die de panelen moeten kunnen doorstaan groot. Om hier weerstand tegen te bieden moet er flink wat ballast op het dak gelegd worden en mag de constructie niet te dicht tegen de dakrand staan. Meerdere rijen panelen staan in elkaars schaduw als ze te dicht bij elkaar staan. Het voordeel is dat de panelen het meeste zon vangen.

Een opstelling in oost-westelijke richting werkt heel anders. De panelen staan in een zigzagvorm onder een hoek van 10 graden. Ze kunnen nagenoeg tegen elkaar staan omdat ze slechts bij zonsondergang elkaar schaduwen toewerpen. Zo kan je dus veel meer panelen kwijt op hetzelfde oppervlak. Omdat ze veel minder wind vangen is veel minder ballast nodig en kunnen de panelen nagenoeg tegen de dakrand worden geplaatst. Vanaf de straat zijn ze bovendien niet of nauwelijks zichtbaar. Wanneer de panelen onder een kleine hoek staan wordt de maximale theoretische opbrengst teruggebracht naar ongeveer 90% van het maximum. Een groot deel van het jaar is het echter bewolkt en kan de hoek van 10 graden weer een voordeel zijn. Er komt nou eenmaal meer licht van boven dan van beneden. En hoe kleiner de hoek, hoe minder de richting van belang is. Dus een plaatsing in noordoost-zuidwestelijke richting of noord-zuidelijke richting kan net zo goed. In het slechtste geval ligt de helft van de panelen op het noorden en gaat de opbrengst van die panelen theoretisch terug naar zo’n 80%. Een bijkomend voordeel is de meer gelijkmatige energieopwekking waardoor de pieken wat minder worden.

De de opbrengst niet 100% is, is niet zo’n probleem. Toevallig zit ik hier in Haarlem in het deel van Nederland met het meeste zonuren per jaar, maar dat valt volkomen in het niet bij de opbrengst van panelen in Zuid-Europa. Het is allemaal relatief. De laatste jaren zijn zonnepanelen gehalveerd in prijs, waardoor de terugverdientijd zonder subsidie redelijk is. In ieder geval goed genoeg om er op termijn heel veel geld mee te besparen. Bovendien kan je in sommige gemeenten of provincies nog steeds gebruik maken van subsidieregelingen.

Je kunt natuurlijk ook wachten op panelen met een hoger rendement. Ja, dat kan. Maar dan wacht je misschien 5 jaar en dan blijken de HR-panelen misschien 50% of 100% duurder te zijn. Zo duur, dat je ze optimaal wilt plaatsen. Onder een hoek van 35 graden in de richting van het zuiden. Niet handig, want dan ben je toch beter af met de panelen van vandaag in een oost-west opstelling.

Zijn er dan helemaal geen nadelen?

Een nadeel is dat je af en toe je dak een bezoekje moet brengen om de panelen schoon te maken. Waar het vuil er onder een hoek van 35 graden bijna altijd vanzelf afspoelt in een flinke regenbui, zal dat minder het geval zijn onder een hoek van 10 graden. Daarnaast kan het zijn dat je op deze manier zo veel panelen op je dak kwijt kunt dat je meer stroom gaat opwekken dan je zelf gebruikt. Hier krijg je wel een vergoeding voor, maar hoe dat in de toekomst allemaal gaat worden geregeld, is nog maar de vraag.

Schuin dak?

Bij schuine daken kan je de hoek en de richting niet kiezen. Maar ook hier geldt dat door de lage prijs van de panelen het rendabel is om panelen te plaatsen op een dak in oostelijke of westelijke richting. Alleen bij een schuin dak op het noorden is niet aan te raden. Maar, is je dak aan de goede kant vol, en kan je goedkoop aan panelen komen, dan kan je het evengoed doen. Want ook al krijgen die panelen geen directe instraling, ze leveren toch nog wel een beetje. En op bewolkte dagen zullen ze niet veel onderdoen voor panelen op zuid.

Bronnen:

http://www.westlandsolar.nl/solar/informatie/oost-west-opstelling

http://www.degroenemug.nl/pages/posts/zonnepanelen-op-plat-dak-755.php